عبد الحسين شهيدى صالحى
378
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
افسوس كه مرگ زودرس به مفسر مجال ادامه و تكميل آن را نداد ، و گرنه طرح مباحث موضوعى و عميق علمى و نقد و تحليلهاى گسترده در زمينهء مباحث تاريخى و اعتقادى ، فرهنگ شيعه را بارورتر مىنمود . تفسير ياد شده از آغاز تأليف چاپهاى فراوان در نجف ، قم و بيروت داشته . نخستين چاپ كتاب در نجف به سال 1355 ق با همت حسن حسينى لواسانى نجفى انجام گرفته و سپس همين چاپ در ايران ( مكتبهء وجدانى ، و لبنان ، دار احياء التراث ) افست شده است . البته تحقيق و حروفچينى جديد توسط بنياد بعثت در دو جلد در دست انجام است . [ تفسير ] آيات النازلة فى شأن الائمة عليهم السلام [ - آيات الولاية و فضائل امير المؤمنين على و الائمة عليهم السلام ] اثر شيخ محمد صالح برغانى حائرى ( م 1271 ق ) ، فرزند شيخ ملا محمد ملائكه ، از اعاظم علما و مجتهدين عصر قاجار و مراجع تقليد و مشاهير مفسران شيعه مىباشد . اين تفسير در يك جلد به زبان عربى شامل بخشى از قرآن كريم است . مؤلف هنگام نگاشتن تفسيرهاى پنجگانهء خود آيات ولايت و فضائل ائمهء معصومين ( ع ) و امير المؤمنين على ( ع ) كه در شأن خاندان نبوت ( ع ) نازل شده جداگانه گرد آورده و روايات و احاديث مربوط به هر آيه از آيات گردآورى شده را در ذيل آيه ذكر كرده است . وى تلاش بر آن دارد كه همهء گفتار خود را به روايات ائمهء معصومين ( ع ) ارتباط دهد . شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة ، هنگام معرفى جلد هفدهم تفسير بحر العرفان و معدن الايمان ، نسخهء كتابخانهء شيخ عبد الحسين تهرانى در كربلا مىنويسد كه « در پايان آن پيوستى دارد شامل بعضى آيات نازله در شأن ائمه عليهم السلام و تفسير آنها » . ( الذريعة ، ج 3 / 41 - 42 ) . اصل نسخه به خط مولف كه منحصر به فرد است در كتابخانهء كاتب اين سطور ( نوادهء مؤلف ) در قزوين محفوظ است . منبع : دانشنامهء قرآن ، بهاء الدين خرمشاهى ، ج 1 ص 659